https://hnsvastara.blogspot.com/2026/04/neophodne-izmjene-i-jaca-saradnja-kako.html#google_vignette
Izvor:
Neophodne izmjene i jača saradnja – kako do bolje podrške NVO sektoru?
Odavno nije tajna da odnosi na relaciji Lokalna samouprava – NVO sektor u opštini Herceg Novi ne samo da nisu na zavidnom nivou već, nažalost, i nazaduju.
Problemi u odnosima su brojni a jedan od najvećih je svakako finansiranje rada i projekata NVO iz gradskog budžeta. Upravo ovaj problem bio je povod konsultativnog razgovora „Unapređenje modela podrške i finansiranja NVO u Opštini Herceg Novi“ održanog 28. aprila u hotelu PLAY u Igalu.
Sastanak je organizovan da bi zajedno predstavnici NVO i Opštine Herceg Novi razgovarali o tome kako da podrška aktivnostima od javnog interesa, koje sprovode nevladine organizacije, bude bolje i transparentnije uređena a bio je i sjajna prilika za razmijenu mišljenja i predloge o tome kako unaprijediti modele.
Dodjela sredstava puna „rupa“
Jedan od najkonkretnijih vidova podrške koji lokalna samouprava mora i zakonski poštovati je i konkurs za finansiranje projekata koji prošle godine nije raspisan i to prvi put u zadnjih skoro 20 godina što je ocjenjeno nedopustivim.
Kako je najavio Gavrilo Vico, sekretar Sekretarijata za društvene djelatnosti i međunarodnu saradnju Opštine Herceg Novi, konkursa će ove godine definitivno biti, ali upravo konkurs često prate brojne kontroverze i otvorena pitanja što je jedinstven stav predstavnika NVO sektora.
Kako se moglo čuti, jedna od glavnih manjkavosti sistema konkursa je oročeno finansiranje i često tek simboličan iznos koji je nedovoljan za bilo kakav dugoročni ili cjelogodišnji projekat što realizaciju bitno otežava. Samim tim ovakav model zahtjeva izmjene jer je neadekvatan za organizacije koje imaju takve projekte ali i one čije su aktivnosti takođe kontinuirane i cjelogodišnje ali – nisu projekti.
Pored toga, značajan problem predstavlja i velika netransparentnost i neravnopravnost pri dodjeli sredstava van konkusa direktno iz budžeta, nedostatak pravilnika po kom se sredstva dodjeljuju na taj način, kao i diskreciono pravo gradoačelnika te potpuno nejasni kriterijumi.
Upravo zato, kako predlažu NVO, jedno od rješenja bila bi metoda koju primjenjuje Dubrovnik kojom bi se, na primjer, organizacije sa predvidljivim i tradicionalnim aktivnostima prijavljivale već prilikom izrade budžeta i tako bile sigurne umjesto da se održavanje nekih značajnih kulturnih ili turističkih manifestacija dovodi u pitanje i zavisi od konkursa.
tekst se nastavlja…
PROČITAJTE JOŠ: Novi Zakon o NVO pred Bokeškim udruženjima: Uvođenje reda ili udar na građanski aktivizam
Zatim, poput Tivta, predloženo je angažovanje nezavisnih procjenitelja projekata, unapređenje trenutno potpuno neadekvatne i zastarele aplikacije, redovno ažuriranje i isticanje spiska aktivnih NVO na opštinskom sajtu, izjednačivanje kriterijuma za sve.
Da na Opštinu treba izvršiti i pritisak, predložena je i da se od Skupštine traži rasprava i usvajanje izvještaja o radu NVO sektora, posebno organizacija kojima su dodjeljena sredstva na konkursu i direktno iz budžeta.
U najkraćem, trenutni presjek modela finansiranja je takav da dok se jedni muče, drugi do novca vrlo lako dolaze – što zbog presporosti, što zbog netransparentnosti, što zbog kriterijuma.
Ipak, posebno je naglašeno da javni konkurs treba da ostane primarni model finansiranja projekata NVO, jer doprinosi ravnopravnosti, transparentnosti i jačanju kapaciteta organizacija za pisanje projekata i apliciranje kod drugih donatora.
Male i tek osnovane NVO koje žele da rade u beznadežnom položaju
Pored velikog problema finansiranja male kao i tek osnovane organizacije imaju dodatnu veliku kočnicu nedostatak neophodnog prostora za rad. Kako se podsjetilo, još od 2014. postoji model dodjele prostora koji Opština nikad nije usvojila, štaviše, neshvatljiva je i informacija da Opština, kako se čulo, ne zna sa čime od prostora raspolaže.
U međuvremenu, iako su mnoge male i novoosnovane NVO prisutne na internetu i u javnosti, ipak veliki dio njih za svoje aktivnosti mora imati prostor što se posebno odnosi na one iz medicinskog i socijalnog domena djelovanja zbog specifičnosti, veće dostupnosti, obavljanja aktivnosti, mogućnosti kako grupnog tako i individualnog pristupa ljudima kojima je njihova pomoć neophodna.
Kako su predstavnici organizacija iz tog dimena sugerisali, dobro rješenje bilo bi da Opština obezbjedi stalan objedinjeni prostor za takva i/ili srodna udruženja što bi ih učinilo znatno vidljivijim i dostupnijim široj javnosti.
tekst se nastavlja…
PROČITAJTE JOŠ: Umrežavanjem malih bokeških udruženja do većeg uticaja i značajnije uloge
Iz znatnog dijela udruženja uvjereni su da uz dobru organizaciju i dogovor nikakvog problema u djelovanjima ne bi bilo a, uz to, ovakav potez rad malih organizacija bi konačno bio shvaćen ozbiljnije i značajnije kako od Opštine tako i od javnosti u kojoj bi se počela mijenjati slika o značaju i radu.
Dodatno, to bi značajno pomoglo kako malim organizacijama tako i onima tek osnovanim jer bi imali bolju priliku za umrežavanje a što bi moglo dovesti i do zajedničkih aktivnosti i u konačnom lakšem pristupu izvorima finansiranja.
Nekad primjer, sad nazadovanje – neophodan preokret
Nažalost, kako je istaknuto, od nekada primjera dobre saradnje Opštine i NVO sektora, Herceg Novi u tome zadnjih godina nazaduje.
Tako, kao je rečeno, čelnici grada počev od gradonačenika, već godinama nisu organizovali sastanak sa predstavnicima NVO sektora iako su to po zakonu dužni da urade makar jednom godišnje.
Pored toga, nekad je postojao Savjet za saradnju sa NVO a institut Slobodne stolice u lokalnom parlamentu se, skoro po pravilu, ni ne koristi dok se njegovo korištenje otežava.
Predloženo je i da Opština delegira svog stalnog predstavnika koji će prisustvovati ovakvim sastancima a kao važan pravac unapređenja prepoznata je potreba za redovnim dijalogom između Opštine Herceg Novi i NVO sektora, boljom međusobnom informisanošću i jasnijim pravilima za sve oblike podrške.
Sa druge strane, kako se mogo čuti u raspravi, da bi se makar nešto preokrenulo, dio odgovornosti leži i u samim organizacijama koje bi morale zbiti redove i izbjeći nesložnost a jedan od značajnih koraka je i sve češće organizovanje ovakvih satanaka i sve jači glas šireg kruga pogotovo manjih novskih udruženja.
Zaključci i – šta dalje?
Kad se podvuče crta, na osnovu predstavljenih podataka, stavova učesnika/ca i diskusije vođene tokom konsultativnog sastanka, izdvojeni su sljedeći zaključci i preporuke:
- Javni konkurs za finansiranje projekata NVO treba da ostane primarni model raspodjele sredstava, uz obavezu redovnog raspisivanja konkursa i poštovanja planirane budžetske stavke.
- Potrebno je unaprijediti aplikacionu formu za javni konkurs, kako bi bila usklađenija sa obrascima koje koriste ministarstva i drugi donatori, čime bi se jačali kapaciteti NVO za pisanje projekata i apliciranje na druge izvore finansiranja.
- Za organizacije koje imaju kontinuirane godišnje aktivnosti u oblasti kulture, tradicije i socio-humanitarnog rada potrebno je razmotriti poseban model finansiranja godišnjih programa, uz jasne kriterijume, prethodno planiranje aktivnosti i obavezu izvještavanja.
- Planiranje podrške za godišnje programe trebalo bi povezati sa fazom pripreme budžeta Opštine, kroz poseban obrazac ili aplikaciju u kojoj bi organizacije dostavljale plan aktivnosti i procjenu potrebnih sredstava.
- Potrebno je jasnije urediti dodjelu sredstava mimo javnog konkursa, kako bi svi oblici podrške bili transparentni, dostupni pod jednakim uslovima i zasnovani na jasno definisanim kriterijumima.
- Potrebno je urediti model dodjele prostorija za rad NVO, kroz transparentne kriterijume, procedure i obavezu izvještavanja o korišćenju dodijeljenog prostora.
- Potrebno je uspostaviti sistem redovnog praćenja i izvještavanja o rezultatima organizacija koje dobijaju sredstva ili drugi vid podrške iz budžeta Opštine.
- Potrebno je nastaviti redovan dijalog između Opštine Herceg Novi i NVO sektora, kroz konsultativne sastanke, tematske razgovore i bolju međusobnu informisanost.
Kako naglašava Marina Vuksanović, predsjednica NVO NADA – Lokalnog resursnog centra, ovi zaključci i preporuke biće korišćeni kao osnov za dalju komunikaciju sa nadležnim organima Opštine Herceg Novi, u cilju unapređenja transparentnosti, dostupnosti i efikasnosti podrške nevladinim organizacijama.
Konsultativni sastanak organizovali su Regionalni resursni centar jug – „Novi Horizont” Ulcinj i Lokalna kancelarija NVO Nada Herceg Novi, u okviru programa „Mreža resursnih centara Crne Gore”, uz podršku Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.
Autor: Hercegnovska svaštara
Izvor: NVO NADA – Loalni resursni centar